آموزش خانواده3

آموزش خانواده غیر حضوری شماره (6)

توصیه هایی جهت تقویت عملکرد نیمکره های مغز

برخی باورهای نادرست همواره نبوغ و خلاقیت را امری ذاتی و مرموز تلقی می­کردند ولی امروزه ثابت شده برای نابغه بودن به نبوغ نیازی نیست و در هر شرایطی می توان عملکرد مغز خود را بهبود بخشید. بسیاری از خصوصیت‌های فردی ما به نیمکره‌های راست و چپ مغزمان بستگی دارند و بسته به این که کدام یک از این دو توانمندتر باشند یا برای تواناتر کردن کدام یک از آنها تلاش بیشتری انجام دهیم، نوع موفقیت‌های ما در زندگی رقم می‌خورد.این مهم‌ است که بدانیم اگر برای افزایش توانمندی‌های این دو نیمکره تلاش نکنیم، با گذشت زمان و مخصوصا بعد از سی سالگی به تدریج دچار افت کارکرد مغز می­شویم.

مغز یکی از مهمترین اعضای بدن است که در بدن تمام جانوران نقش مرکز سیستم عصبی را بر عهده دارد، فرمانده تمام حرکات ارادی بدن است و تمام احساسات را پردازش می‌کند و شخصیت ما در واقع تحت تاثیر میزان اثر متقابل نیمکره های مغز بر هم شکل میگیرد.

دانشمندان در گذشته معتقد بودند عملکرد این دو نیمکره نیز مثل ظاهرشان به هم شبیه است اما بعدها دریافتند که وظیفه هر نیمکره با نیمکره دیگر متفاوت است. هر انسان توانمندی‌هایی دارد که با پرورش دادن و شکوفا کردن شان می‌تواند در زمینه‌های مختلف زندگی موفق شود، این که شما چه نوع توانمندی‌هایی داشته باشید بسته به میزان فعال بودن نیمکره‌های مغزی شماست، یعنی بسته به این که نیمکره راست مغز شما فعال‌تر باشد یا چپ‌تان، نوع توانمندی‌ها، علایق و رفتارهای‌تان متفاوت است ولی لازمه یک زندگی پویا و موفقیت آمیز تقویت هر دو نیمکره و ایجاد بالاترین سطح هماهنگی میان آنها است.

چه خبر از نیمکره چپ؟

نیمکره چپ مغز ، سمت راست بدن را کنترل می‌کند. آدم‌هایی که نیمکره چپ قوی‌تری دارند معمولا عاشق ریاضیات و فلسفه می‌شوند. آنها استادان تجزیه و تحلیل هستند و بر جزئیات یک مسئله توجه و تمرکز دارند. به‌راحتی می‌توانند اعداد و ارقام را به خاطر بسپرند. آنها منطقی، منظم و مرتب و سخنور هستند اما اگر از آنها بخواهید مقوله‌ای را با مثال و شکل برایتان توضیح دهند گیج و ناتوان می‌شوند و ممکن است در موسیقی و نقاشی و راه‌های خلاقانه و خیالپردازی چندان با استعداد نباشند. آنها معمولا راه حلهای اندکی برای مسائل دارند و عجول و کم صبرند.

نیمکره راست چه می­کند؟

نیمکره راست مغز هدایت سمت چپ بدن را برعهده دارد. این نیمکره مرکز حس لامسه، درک سه بعدی اشیا، تصاویر، رنگ، لحن و صداست و با توجه به توانمندی‌اش در درک تصاویر و به خاطر سپردن آنها قدرت تشخیص چهره‌ها را نیز دارد. ما معما‌ها را با نیمکره راست مغز حل می‌کنیم و این نشان می‌دهد توانایی خلاقیت و کشف کردن هم به همین بخش مربوط است. این نیمکره مسئولیت خیالپردازی و رویاسازی را بر عهده دارد و توانایی ورزش و انجام حرکات موزون را به ما می‌دهد.مانند قوه بینایی یک پرنده کل تصویر را می­بینند و کل نگر است. آنها که نیمکره راست قوی‌تری دارند معمولا هنرمندانی ذاتی هستند. استعداد موسیقی و هنرهایی مثل نقاشی و به طور کلی ذوق هنری به این بخش مربوط می‌شود. از همه مهم‌تر این است که این نیمکره مرکز احساسات و دوست داشتن در آدم‌ها نیز هست.

بهانه نگیرید! شما می‌توانید باهوشتر و تواناتر شوید

همه آنچه گفتیم دلیل نمی‌شود که تنها روی یکی از نیمکره‌های مغز -به دلیل توانمندی بیشترش -تمرکز کنیم و آن دیگری را از یاد ببریم یا از زیر بار خیلی از کار‌ها به بهانه این که فلان کار به نیمکره ضعیف‌تر مغزم ربط دارد، در برویم چون همه آدم‌ها معمولا توانایی انجام فعالیت‌های عادی زندگی را دارند و قوی‌تر بودن یکی از نیمکره‌ها به معنای ناتوان بودن نیمکره دیگر نیست و مسلما آن نیمکره هم از عهده مسئولیت‌های عادی‌اش برمی‌آید. توصیه های عمومی زیر را در نظر داشته باشید:

1-مغز انسان نیازهای غذایی ویژه‌ای دارد که به عملکرد بهتر آن کمک می‌کند. یکی از جالب‌ترین یافته‌ها در این زمینه خوردن صبحانه است که میزان زیادی گلوکز - غذای اصلی مغز - را به بدن وارد می‌کند. از همین رو افرادی که صبحانه مصرف نمی‌کنند کارآیی کمتری در مدرسه یا محل کار خود دارند. تحقیق دیگری نشان می‌دهد کودکانی که در صبحانه خود از نوشیدنی‌های گرم و شیرین استفاده می‌کنند، در انجام تست‌های حافظه و توجه بسیار خوب عمل می‌کنند. همچنین بر نقش مؤثر لوبیا در رژیم غذایی صبح تأکید شده است. این ماده سرشار از پروتئین به همراه نان در برنامه غذایی کودکان باعث می‌شود آنها سخت‌ترین تست‌های مرتبط با آگاهی فکری را به راحتی انجام دهند. دانشمندان بر استفاده فراوان از تخم‌مرغ و سالاد در رژیم غذایی تأکید می‌کنند. در تخم‌مرغ میزان فراوانی کولین وجود دارد که برای تولید انتقال‌دهنده‌های عصبی استیل‌کولین استفاده می‌شود. کمبود این ماده در مغز می‌تواند باعث آلزایمر شود در حالی که افزایش این ماده در مغز می‌تواند روند فراموشی مربوط به پیری را کند کند. از دیگر غذاهای توصیه شده سالادها هستند که حاوی مقادیر بسیار زیادی آنتی‌اکسیدان‌اند. افزایش‌ آنتی‌اکسیدان‌ها در مغز باعث افزایش قدرت یادگیری حتی در سن بالامی‌شود. بهترین دسر پس از صرف غذا ماست است چراکه دارای تیروزین‌های آمینواسید است و از این ماده در مغز برای ساخت انتقال‌دهنده‌های عصبی و نورآدرنالین استفاده می‌شود. این دو ماده تأثیر زیادی در برطرف کردن اظطراب دارند. 60 درصد ساختار مغز چربی است، به همین خاطر این قسمت از بدن بیش از هر چیزی به اسید چرب امگا 3 احتیاج دارد . ماهی و غذاهای دریایی سرشار از امگا3 هستند. در مورد میوه‌ها نیز توت‌فرنگی و تمشک در تقویت حافظه کوتاه‌مدت تأثیر زیادی دارد.

2- عامل مؤثر دیگر در بهبود کارآیی مغز خواب است. در خواب، مغز فرصتی برای پردازش اطلاعات و استراحت سلول‌های عصبی پیدا می‌کند و کمبود خواب اثرات بدی برای مغز در پی خواهد داشت. خواب باعث بهبود روش حل مسائل می‌شود.

3- قدرت مغز خود را هرازگاهی با انجام فعالیت‌های معمول روزمره با" دست غیرغالب" تقویت کنید. مثلا اگر "راست‌دست" هستید از دست چپ خود برای غذا خوردن، نوشیدن، شانه کردن موهایتان یا مسواک زدن استفاده کنید. سعی کنید اسم خود را با دست چپ بنویسید و یا موس کامپیوتر خود را در سمت چپ کیبورد کامپیوترتان قرار دهید. عکس همین تمرین‌ها در مورد افرادی که چپ‌دست هستند، صدق می‌کند.

4-از مغز خود کار بکشید همانطور که از بدن خود کار می‌کشید چراکه بیکاری بزرگترین دشمن مغز است. ورزش‌ها یا تمرین‌های ذهنی که می‌توانند سلامت مغز را در درازمدت حفظ کنند، حل کردن جدول‌ و معما، بازی شطرنج، حفظ کردن اسامی، شماره تلفن و یا حتی لیست خرید است! حفظ کردن اشعار شعرای مختلف نیز مؤثراست. ماشین حساب را کنار بگذارید و جمع و تفریق را ذهنی یا حتی دستی انجام دهید. سعی کنید بطور مداوم خود را با انجام کارهای جدید به چالش بگیرید. کلید موفقیت در انجام هر کدام از این تمرینات ذهنی استمرار انجام آن بطور روزانه و در یک زمان مشخص است. شما با این کار در حقیقت راههای عصبی جدیدی تولید می‌کنید که همواره ذهنتان را فعال و هوشیار نگه می‌دارد.

5- انگشتان خود را تکان دهید تا مغزی فعالتر داشته باشید بسیاری از مردم می‌پرسند چرا بچه‌های آسیایی باهوش‌ترند؟ علت این امر می‌تواند بدین خاطر باشد که آنها از انگشتان خود بطور مداوم برای انجام کارهای مختلف استفاده می‌کنند. حتی کودکان زمانی در مدارس از چرتکه برای محاسبات ریاضی خود استفاده می‌کردند . مطالعات و تحقیقاتی در زمینه استفاده روزانه از چرتکه در میان کودکان انجام گرفته که نتایج آن نشان داده استفاده مکرر از انگشتان، پایانه‌های عصبی مرتبط یا منتهی به مغز را تقویت می‌کند و جریان خون را در مغز تسریع می‌بخشد . می‌توانید از نتایج این یافته‌ها برای افزایش فعالیت‌های مختلف با انگشتان همچون گلدوزی، بافتنی و انجام هنرها و مهارت‌های دستی دیگر استفاده کنید. انجام برخی تمرین‌های فیزیکی نیز در این زمینه مؤثر است. به عنوان مثال یک انگشت خود را روی انگشت کناری آن سوار کنید و آن را با حفظ تعادل بین سایر انگشتان خود بغلتانید. این تمرین بخصوص برای افراد بالای 40 یا 50 سال بسیار مفید است. پایانه‌های عصبی در سرانگشتان بیشتر از هر عضو دیگر در بدن مستقیماً با مغز در ارتباطتند، بنابراین ورزش و تمرینات مختلف با انگشتان و حتی حرکت دادن مداوم آنها در حقیقت می‌تواند برای تقویت ذهن مؤثر باشد.

6- موسیقی گوش دهید:امروزه از موسیقی‌درمانی برای بهبود بسیاری از اختلالات ذهنی و وسواس‌های روحی روانی که منشأ عصبی دارند استفاده میشود. موسیقی می‌تواند در قالب «درس‌های موسیقی» تأثیر بیشتری بر مغز داشته باشد. محققان با مقایسه کودکان شش‌ساله‌ای که آموزش موسیقی می‌بینند با دیگر کودکان متوجه شدند ضریب هوشی این کودکان دو تا سه امتیاز بیشتر از کودکان دیگر است.

7- مدیتیشن: کمتر از نیم ساعت در روز برای انجام این عمل کافی است.روی یک صندلی استوار و صاف بنشینید . چشمان خود را ببندید و به آنچه در آن لحظه احساس و دریافت می‌کنید، تمرکز کنید مثلاً صدای تنفس یا جیک‌‌جیک صبحگاهی گنجشکان. افکار منفی را از ذهن خود دور کنید و با تمرکز، انرژی کافی برای اندیشه های مثبت‌ را به ذهن خود بفرستید .

راه‌های تقویت نیمکره چپ

برای آن که نیمکره چپ‌تان را قوی کنید باید نظم و ترتیب  و احترام به قوانین را سرلوحه خود کنید. به تمرینات ساده ریاضی و فلسفه بپردازید. در طبیعت گردش کنید و با بستن چشمان از حس شنوایی‌تان برای درک محیط کمک بگیرید. هر کار و هر مساله‌ای را به بخش‌های کوچک‌تر برای حل تقسیم کنید چون توانایی شما در جزئی‌نگری بیشتر از کلی‌نگری است. جدول و پازل و سودوکو حل کنید بسیاری از اینها بر روی موبایل نیز قابل اجرا هستند. برای هر روزتان از شب قبل برنامه‌ای با جزییات لازم بنویسید. برای حفظ کردن از فیش‌برداری استفاده کنید. در هر فرصتی سخنرانی کنید. از عدد 1 تا 120 را با صدای بلند و سریعترین حد ممکن تلفظ کنید، حتی می توانید اعداد را به عقب برگردید یا مضرب 3 یا مضرب 4 ها را بشمارید.

راه‌های تقویت نیمکره راست

برای پرورش نیمکره راست مغز باید به یاد داشته باشید که اگر همیشه بخواهید جدی و عاقلانه رفتار کنید، اگر بخواهید حق اشتباه کردن را از خود بگیرید، اگر بخواهید همه کارهای‌تان مورد پسند دیگران باشد و اگر بخواهید هر کاری را از روش معمولش انجام دهید دست این نیمکره را برای پیشرفت می‌بندید.

براساس پژوهشی که پیش‌تر به آن اشاره کردیم، برای تقویت نیمکره راست لازم است نگاهی کلی گرایانه را جایگزین نگاه جزئی نگرکنید. همیشه جدی نباشید به خودتان اجازه دهید گاهی کودک شوید و دنیا را کودکانه ببینید. از اشتباه کردن نترسید و همواره منتظر تائید دیگران نمانید. به نمایشگاه‌های نقاشی و کنسرت‌های موسیقی سر بزنید. در انجام هر کار و حل هر پرسشی به چندین راه و چندین پاسخ متفاوت بیندیشید. به رویاهای‌تان احترام بگذارید و فرصتی را به آنها اختصاص دهید و حتی اهداف‌تان را در رویاهای‌تان تصویر کنید. داستان بخوانید و بعد سعی کنید آن را مثل فیلم با تصویر در دنیای رویایتان ببینید. در طبیعت بگردید و از آن لذت ببرید و هنرهایی مانند نقاشی و طراحی یا موسیقی را بیاموزید. شوخ طبعی را تمرین کنید.

 

برای کسب اطلاعات و تمرین بیشتر در این باره مراجعه کنید به:

www.abasmanesh.com

www.ucmas.com

www.fekreno.org

www.women.sbrw.ir/main.asp?id=307

 

دبستان قرآنی پسرانه مهاد

93-92